Bij het ontwerpen van een nieuwe trap wordt vaak gesproken over het model of de trapvorm. Denk hierbij aan een rechte trap, een trap met kwartslag, een dubbele kwartslag, een ronde trap of een S-vormige trap. Veel mensen gaan ervan uit dat deze vormen vrij te kiezen zijn, maar in de praktijk is dat slechts beperkt het geval.
De belangrijkste factor bij het bepalen van de trapvorm is de beschikbare ruimte. De afmetingen van het trapgat, de verdiepingshoogte en de plaats van muren, deuren en ramen bepalen welke trap technisch en veilig kan worden gerealiseerd. Niet elke woning biedt voldoende ruimte voor elke trapvorm.
Rechte steektrap
De rechte trap is de meest eenvoudige en overzichtelijke trapvorm. Zoals de naam aangeeft, loopt de trap zonder bochten van de ene verdieping naar de andere. Deze trap loopt gewoonlijk comfortabel en is constructief efficiënt. Een rechte trap vraagt echter relatief veel lengte. Wanneer die ruimte beschikbaar is, is dit vaak een praktische en duurzame oplossing.
Kwarttrap
Een kwarttrap draait één keer, meestal 90 graden. Deze draai kan boven of onder in de trap worden gemaakt. De kwarttrap wordt veel toegepast wanneer een rechte trap niet past binnen de beschikbare ruimte. Door de draai kan de trap compacter worden ingepast, terwijl het loopcomfort behouden blijft.
Tweekwarttrap
Bij een tweekwarttrap maakt de trap twee bochten van elk 90 graden. Deze trapvorm komt veel voor in nieuwbouwwoningen, waar het trapgat vaak compact en efficiënt is ontworpen. Door de dubbele draai kan de trap binnen een relatief beperkte ruimte worden ingepast.
Bij een tweekwarttrap kan sprake zijn van een lepe hoek. Hiermee wordt bedoeld dat de ruimte in de hoeken van de trap wordt benut om leidingen, kabels of installaties netjes weg te werken. Dit gebeurt meestal ter hoogte van de draai, waar de constructie van de trap deze voorzieningen aan het zicht kan onttrekken.
Een lepe hoek vraagt om een zorgvuldige afstemming tussen trapontwerp en bouwkundige voorzieningen. Wanneer dit goed wordt uitgevoerd, ontstaat een strak en rustig geheel, zonder concessies te doen aan loopcomfort of veiligheid.
Ronde trap
Een ronde trap volgt een gebogen lijn en heeft een open, ruimtelijke uitstraling. Deze trapvorm is technisch complex en vraagt nauwkeurige maatvoering. Daarnaast is voldoende ruimte essentieel om een comfortabele beloopbaarheid te garanderen. Ronde trappen worden meestal gekozen wanneer esthetiek een belangrijke rol speelt en de woning hiervoor geschikt is.
S-trap
De S-trap is een trap met twee tegenovergestelde bochten, waardoor de trap een S-vormige lijn volgt. Deze trapvorm wordt toegepast wanneer de ruimte vraagt om een specifieke looprichting of aansluiting op de verdiepingsvloer. Door de wisselende bochten vraagt een S-trap extra aandacht in ontwerp en uitvoering.
Scheluwe trap
Een scheluwe trap is een trap waarbij de treden niet symmetrisch zijn uitgevoerd. Dit betekent dat de trap aan de ene zijde eerder kan beginnen of verder doorlopen dan aan de andere zijde, bijvoorbeeld wanneer de trap aan de muurzijde eerder start dan aan de binnenzijde.
Deze trapvorm wordt toegepast wanneer de beschikbare ruimte of de vorm van het trapgat hierom vraagt. Denk aan situaties met schuine wanden, verspringende vloeren of andere bouwkundige beperkingen. Met een scheluwe trap kan de looplijn optimaal worden afgestemd op de ruimte, zonder dat dit ten koste gaat van veiligheid of comfort.